Neppe edelstenen herkennen? 9 signalen die je niet wilt missen
Neppe edelstenen herkennen, zo voorkom je een miskoop
Steeds meer mensen kiezen bewust voor edelstenen vanwege hun natuurlijke schoonheid, unieke uitstraling en bijzondere ontstaan. Helaas groeit ook de markt voor imitatiestenen. Van glas en kunststof tot geverfde mineralen en synthetische kristallen: niet alles wat als edelsteen wordt verkocht, is daadwerkelijk een natuurlijk gevormd mineraal.
In onze vorige blog, ‘Hoe herken je echte edelstenen?’, hebben we uitgelegd waar je op kunt letten om de echtheid van een steen te beoordelen. In deze blog bekijken we het juist vanuit de andere kant: waaraan kun je herkennen dat een edelsteen waarschijnlijk niet natuurlijk is?
Je leert in deze blog neppe edelstenen herkennen, welke vormen van namaak het meest voorkomen, waarom ze worden gemaakt en welke signalen een waarschuwing kunnen zijn.
Wat wordt er bedoelt met een 'neppe edelsteen'?
Niet iedere steen die geen natuurlijke edelsteen is, is automatisch een vervalsing. Er zijn namelijk verschillende categorieën.
Imitatiestenen
Dit zijn materialen die eruitzien als een edelsteen, maar een compleet andere samenstelling hebben.
Voorbeelden zijn:
- glas;
- kunststof of hars (resin);
- keramiek;
- gekleurd porselein.
Ze zijn gemaakt om op een bepaalde edelsteen te lijken, zonder daadwerkelijk uit dat mineraal te bestaan.
Samengeperste stenen
Sommige goedkope producten worden gemaakt van fijngemalen steenpoeder dat met lijm of kunsthars wordt samengeperst. Zwarte toermalijn armbanden zijn hier vaak een goed voorbeeld van. De meeste zwarte toermalijn armbanden in de omloop zijn gemaakt van steengruis dat met lijm of kunsthars wordt samengeperst.
Hierdoor lijkt het op een massieve edelsteen, terwijl het eigenlijk uit meerdere materialen bestaat. Opaliet is hier ook een voorbeeld van.
Deze producten worden vaak verkocht als natuurlijke steen, terwijl dat slechts gedeeltelijk waar is.
Geverfde natuurstenen
Dit is misschien wel de meest voorkomende vorm van misleiding.
Er wordt wél een echte steen gebruikt, maar deze krijgt een onnatuurlijke kleur door verf of kleurstoffen.
Bekende voorbeelden zijn felblauwe agaat, knalroze kwarts en intens paarse howliet.
Op zichzelf is verven niet verboden, zolang dit eerlijk wordt vermeld. Het probleem ontstaat wanneer een behandelde steen als volledig natuurlijk wordt verkocht.
Synthetische edelstenen
Synthetische edelstenen worden in een laboratorium gekweekt.
Ze hebben vaak dezelfde chemische samenstelling als natuurlijke edelstenen.
Wetenschappelijk gezien zijn het dus echte mineralen, maar ze zijn niet door natuurlijke geologische processen ontstaan.
Daarom worden ze binnen de edelsteenkunde duidelijk onderscheiden van natuurlijke edelstenen.
Waarom worden neppe edelstenen gemaakt?
De belangrijkste reden is eenvoudig: kosten.
Sommige natuurlijke edelstenen zijn schaars en daardoor kostbaar.
Door gebruik te maken van glas, hars of goedkope mineralen kunnen fabrikanten stenen produceren die er op het eerste gezicht vrijwel hetzelfde uitzien, maar veel goedkoper zijn om te maken.
Voor de gemiddelde koper is het verschil vaak lastig te zien.
9 signalen waaraan je een neppe edelsteen kunt herkennen
1. De prijs is opvallend laag
Een grote, heldere edelsteen van hoge kwaliteit voor een paar euro klinkt aantrekkelijk, maar is vaak te mooi om waar te zijn.
Natuurlijke edelstenen zijn het resultaat van langdurige geologische processen. Dat zie je meestal ook terug in de prijs.
Een lage prijs betekent niet automatisch dat een steen nep is, maar wel dat extra oplettendheid verstandig is.
2. Alle stenen zijn identiek
In de natuur bestaat geen lopende band.
Wanneer tientallen stenen exact dezelfde vorm, kleur, tekening en afmetingen hebben, is de kans groot dat ze machinaal zijn geproduceerd of gegoten.
Juist kleine verschillen maken natuurlijke edelstenen uniek.
3. De kleuren zijn onnatuurlijk fel
Sommige kleuren komen in de natuur nauwelijks voor.
Denk aan:
- felroze bergkristal;
- neonblauwe agaat;
- knalgroene kwarts;
- felpaarse howliet.
Bij dit soort kleuren is vaak sprake van verven of een kunstmatig materiaal.
4. De kleur zit vooral in scheurtjes
Bekijk een steen eens goed met een vergrootglas.
Wanneer de kleur zich vooral ophoopt in kleine scheurtjes of poriën, kan dit erop wijzen dat de steen is geverfd.
Bij een natuurlijk gekleurde steen is de kleur meestal gelijkmatig in het mineraal zelf aanwezig.
5. De steen oogt té perfect
Volledig egale kleuren, geen enkele insluiting en een volledig foutloos oppervlak kunnen een aanwijzing zijn voor een synthetisch product of glas.
Hoewel sommige natuurlijke edelstenen uitzonderlijk helder zijn, bevatten de meeste kleine kenmerken die tijdens het groeiproces zijn ontstaan.
6. Er zijn gietnaden zichtbaar
Bij stenen die uit kunsthars of kunststof zijn gegoten, zijn soms kleine naden zichtbaar.
Deze ontstaan doordat het materiaal in een mal wordt gegoten.
Natuurlijke edelstenen hebben dergelijke gietnaden uiteraard niet.
7. De steen voelt verdacht licht aan
Kunststof en hars zijn aanzienlijk lichter dan de meeste natuurlijke mineralen.
Wanneer een relatief grote steen verrassend weinig weegt, kan dat een aanwijzing zijn dat deze niet uit massief mineraal bestaat.
8. De verkoper geeft weinig informatie
Een betrouwbare verkoper vertelt meestal:
- uit welk land de steen afkomstig is;
- of de steen behandeld is;
- of de kleur natuurlijk is;
- hoe de steen is gevormd.
Ontbreekt al deze informatie volledig, dan is het verstandig kritisch te blijven.
9. De naam klinkt bijzonder, maar bestaat niet
Soms worden fantasienamen gebruikt om een steen aantrekkelijker te maken.
Denk aan namen die nergens in de mineralogie voorkomen of die verschillende mineralen combineren tot een nieuwe commerciële benaming.
Dat betekent niet direct dat de steen nep is, maar het is verstandig om na te gaan welk mineraal er daadwerkelijk wordt verkocht. Een betrouwbare verkoper meldt altijd erbij dat het om een handelsnaam gaat en weet ook om welke mineralen het dan wel gaat.
Waarom sommige neppe edelstenen moeilijk te herkennen zijn
De technieken waarmee imitatiestenen worden gemaakt, worden steeds geavanceerder.
Sommige soorten glas worden zo geproduceerd dat ze nauwelijks van een natuurlijke steen te onderscheiden zijn.
Ook laboratoriumgekweekte edelstenen kunnen vrijwel identiek zijn aan natuurlijke exemplaren.
Daarom gebruiken gemmologische laboratoria gespecialiseerde apparatuur, zoals microscopen, spectrometers en refractometers, om de oorsprong van een steen vast te stellen.
Voor de meeste mensen is dat thuis niet mogelijk.
Laat je niet alleen leiden door uiterlijk
Een mooie steen hoeft niet per se natuurlijk te zijn.
En een natuurlijke edelsteen hoeft juist niet perfect te zijn.
Veel mensen denken dat hoe egaler een steen eruitziet, hoe beter de kwaliteit is. Bij natuurlijke edelstenen is vaak juist het tegenovergestelde waar: kleine kleurverschillen, insluitsels en groeipatronen vertellen het verhaal van miljoenen jaren natuurlijke vorming.
Juist die imperfecties maken iedere steen uniek.
Conclusie
Neppe edelstenen zijn lang niet altijd eenvoudig te herkennen. Sommige imitatiestenen lijken verrassend veel op natuurlijke mineralen, terwijl andere juist opvallen door onnatuurlijke kleuren, een te perfecte uitstraling of een gebrek aan informatie over hun herkomst.
Door kritisch te kijken naar de prijs, kleur, structuur, afwerking en de transparantie van de verkoper verklein je de kans op een miskoop aanzienlijk. Uiteindelijk geldt dat kennis één van de beste hulpmiddelen is om bewuste keuzes te maken.
Volgende week komt er een nieuwe blog online waarin we de top 10 meest voorkomende neppe edelstenen bespreken. We laten zien welke stenen het vaakst worden nagemaakt, hoe je ze herkent en waar je als koper extra alert op kunt zijn.