Edelstenen en hun hardheid
Wanneer je een edelsteen koopt, kijk je vaak naar de kleur, vorm, uitstraling en energetische betekenis. Maar wist je dat de hardheid van een edelsteen minstens zo belangrijk is?
De hardheid bepaalt namelijk hoe gevoelig een steen is voor krassen, beschadigingen en slijtage. Dit is vooral belangrijk bij sieraden, handstenen en edelstenen die dagelijks worden gebruikt.
In deze blog leggen we uit wat de Mohs-hardheidsschaal is, waarom deze belangrijk is en beantwoorden we de meest gestelde vragen over de hardheid van edelstenen.
Wat is de Mohs hardheidsschaal?
De Mohs-hardheidsschaal is een systeem dat in 1812 werd ontwikkeld door de Duitse mineraloog Friedrich Mohs. De schaal meet hoe goed een mineraal bestand is tegen krassen. Een harder mineraal kan een zachter mineraal krassen, maar niet andersom.
De schaal loopt van 1 tot 10:
| Hardheid | Mineraal |
|---|---|
| 1 | Talk |
| 2 | Gips |
| 3 | Calciet |
| 4 | Fluoriet |
| 5 | Apatiet |
| 6 | Veldspaat |
| 7 | Kwarts |
| 8 | Topaas |
| 9 | Korund |
| 10 | Diamant |
Diamant staat bovenaan de schaal en is het hardste natuurlijke mineraal dat bekend is.
Waarom is de hardheid van een edelsteen belangrijk?
De hardheid vertelt iets over de krasbestendigheid van een steen.
Een steen met een hoge hardheid:
- Krast minder snel.
- Blijft langer mooi.
- Is beter geschikt voor dagelijks gebruik.
- Heeft minder kans op zichtbare slijtage.
Een zachtere steen vraagt juist om wat meer zorg en aandacht.
Veelgestelde vraag: Is een harde steen altijd sterker?
Nee.
Dit is een veelvoorkomend misverstand.
Hardheid betekent alleen weerstand tegen krassen. Het zegt niets over breekbaarheid of kwetsbaarheid.
Een diamant heeft bijvoorbeeld een hardheid van 10, maar kan bij een harde klap alsnog splijten. Sommige zachtere stenen zijn juist verrassend taai en bestand tegen stoten.
Kan een edelsteen glas bekrassen?
Sommige mensen gebruiken deze ’truc’ soms om erachter te komen hoe hard een steen ongeveer is, of om welke steen het zou kunnen gaan.
De regel is namelijk is het harder dan 6, dan kun je met de steen in glas een kras maken. Het meeste glas heeft namelijk een hardheid van rond de 5.5.
Bergkristal, Amethist, Citrien, Rookkwarts, Toermalijn en Aquamarijn zijn dus allemaal stenen waarmee je glas kunt bekrassen.
Kun je met glas een steen bekrassen, dan heeft de steen een lagere hardheid dan 5.5.
Zo kun je bijvoorbeeld met glas in calciet een kras maken. Vaak wordt dit op een onopvallende plek gedaan, anders is dit natuurlijk behoorlijk zonde van de steen;-) Maar mocht je echt niet weten wat voor steen je hebt gevonden bijvoorbeeld en wil je graag weten wat het mogelijk zou kunnen zijn, dan kun je deze test uitvoeren.
Welke edelstenen zijn het hardst?
De hardste bekende edelstenen zijn:
- Diamant – Mohs 10
- Saffier – Mohs 9
- Robijn – Mohs 9
- Topaas – Mohs 8
- Spinel – Mohs 8
- Aquamarijn – Mohs 7,5 tot 8
- Toermalijn – Mohs 7 tot 7,5
- Amethist – Mohs 7
- Bergkristal – Mohs 7
- Citrien – Mohs 7
Deze stenen zijn relatief krasbestendig en daardoor populair in sieraden.
Welke edelstenen zijn zachter?
Sommige geliefde stenen zijn juist behoorlijk zacht:
- Seleniet heeft maar een hardheid van 2 op de schaal van Mohs.
- Barnsteen/amber is een hars met een hardheid van 2 – 2.5.
- Celestien is ook een zeer poreuze steen met een hardheid van 3 – 3.5 op de schaal van Mohs.
- Calciet heeft ook een hardheid van 3. Is krasgevoelig en lost gemakkelijk op in zuren.
- Fluoriet heeft een hardheid van 4.
- Opaal is ook vrij zacht en poreus met een hardheid van 5.5 – 6.5.
- Apatiet heeft een hardheid van 5.
- Turkoois heeft een hardheid van 5 – 6 en reageert op chemicaliën en vetten.
Deze stenen verdienen wat extra zorg om krassen of verlies van kristallen te voorkomen.
Hoe bescherm je zachtere edelstenen?
Enkele eenvoudige tips:
- Bewaar stenen afzonderlijk.
- Vermijd contact met hardere mineralen.
- Leg edelstenen niet los in een tas.
- Reinig voorzichtig met een zachte doek.
- Laat stenen niet tegen elkaar schuren.
Vooral Fluoriet, Calciet en Seleniet profiteren van een zorgvuldige behandeling.
De hardheid van de meest bekende edelstenen op een rijtje:
| Edelsteen / Mineraal | Mohs-hardheid |
|---|---|
| Seleniet | 2 |
| Malachiet | 3,5 – 4 |
| Calciet | 3 |
| Aragoniet | 3,5 – 4 |
| Rhodochrosiet | 3,5 – 4 |
| Fluoriet | 4 |
| Angeliet | 3 – 3,5 |
| Celestien | 3 – 3,5 |
| Chrysocolla | 2 – 4 |
| Apatiet | 5 |
| Turkoois | 5 – 6 |
| Larimar | 4,5 – 5 |
| Obsidiaan | 5 – 5,5 |
| Lapis Lazuli | 5 – 5,5 |
| Opaal | 5,5 – 6,5 |
| Unakiet | 6 – 7 |
| Labradoriet | 6 – 6,5 |
| Maansteen | 6 – 6,5 |
| Amazoniet | 6 – 6,5 |
| Zonnesteen | 6 – 6,5 |
| Sodaliet | 5,5 – 6 |
| Aventurijn | 6,5 – 7 |
| Jade (Jadeïet) | 6,5 – 7 |
| Jade (Nefriet) | 6 – 6,5 |
| Mosagaat | 6,5 – 7 |
| Agaat | 6,5 – 7 |
| Carneool | 6,5 – 7 |
| Blauwe Chalcedoon | 6,5 – 7 |
| Roze Chalcedoon (Roze Amethist) | 6,5 – 7 |
| Chrysopraas | 6,5 – 7 |
| Tijgeroog | 6,5 – 7 |
| Bloedsteen | 6,5 – 7 |
| Jaspis (alle varianten) | 6,5 – 7 |
| Serpentijn | 3 – 6 |
| Bergkristal | 7 |
| Amethist | 7 |
| Citrien | 7 |
| Rookkwarts | 7 |
| Golden Healer (Limonietkwarts) | 7 |
| Regenboog Fluoriet | 4 |
| Regenboog Amethist* | meestal 6,5 – 7 |
| Galaxy Amethist* | meestal 6 – 7 |
| Prasioliet (Groene Amethist) | 7 |
| Rozenkwarts | 7 |
| Dumortierietkwarts | 7 |
| Hematoïde Kwarts | 7 |
| Aquamarijn | 7,5 – 8 |
| Morganiet | 7,5 – 8 |
| Smaragd | 7,5 – 8 |
| Heliodoor | 7,5 – 8 |
| Toermalijn | 7 – 7,5 |
| Granaat | 6,5 – 7,5 |
| Peridoot | 6,5 – 7 |
| Kunziet | 6,5 – 7 |
| Ioliet | 7 – 7,5 |
| Topaas | 8 |
| Spinel | 8 |
| Chrysoberyl | 8,5 |
| Robijn | 9 |
| Saffier | 9 |
| Diamant | 10 |